Implant a osteoporoza i bisfosfoniany — czy można wszczepić?

Pacjenci z osteoporozą stanowią rosnącą grupę. Sama osteoporoza nie wyklucza implantów, ale leki na nią (bisfosfoniany, denosumab) zmieniają reguły gry — wprowadzają realne ryzyko martwicy kości szczęki (MRONJ).

Osteoporoza sama w sobie a implanty

Osteoporoza to spadek gęstości kości całego szkieletu. W szczęce zwykle nie powoduje aż takich problemów jak w kościach długich (osteoklasty/osteoblasty działają inaczej w okolicy zębów).

Statystyki implantów u pacjentów z osteoporozą:

Sukces w 5 lat: 88-93% (vs 95-97% u zdrowych)
Wymaga dłuższej osseointegracji (4-6 mies. zamiast 3)
Czasem augmentacja kości + PRF rutynowo

Sam fakt osteoporozy nie jest przeciwwskazaniem.

Bisfosfoniany — tu zaczyna się problem

To grupa leków na osteoporozę, ale też przy:

Onkologii (przerzuty do kości)
Chorobie Pageta
Hiperkalcemii

Częste preparaty:

Doustne: Fosamax (alendronian), Bonviva (ibandronian), Actonel (rizedronian)
Dożylne: Aclasta / Zometa (kwas zoledronowy), Aredia (pamidronian) — wyższe ryzyko

MRONJ / BRONJ — co to jest

MRONJ = Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw (martwica kości szczęki związana z lekami) BRONJ = wersja powiązana z bisfosfonianami (starsza nazwa)

Co się dzieje: po zabiegu dentystycznym (zwłaszcza ekstrakcji lub implantu) kość nie goi się — odsłania się, czerni, infekuje. Trudne do wyleczenia.

Częstotliwość MRONJ

Sytuacja	Ryzyko MRONJ
Bisfosfoniany doustne (osteoporoza)	0,1-0,4%
Bisfosfoniany dożylne (onkologia)	1-15%
Denosumab (Prolia/Xgeva)	Podobne
Brak leków	<0,01%

Doustne bisfosfoniany to niskie ryzyko — ale nie zero.

Co bierzemy pod uwagę przed implantem

1. Rodzaj leku

Doustne (najczęściej) — niższe ryzyko
Dożylne — wysokie ryzyko, zwykle przeciwwskazanie

2. Czas brania

<3 lata doustnie — niskie ryzyko
>3-5 lat doustnie — umiarkowane ryzyko
>5 lat doustnie — podwyższone ryzyko

3. Czynniki ryzyka dodatkowe

Cukrzyca niewyrównana
Sterydy doustne
Palenie
Inne choroby

4. Pomocnicze badanie

C-telopeptide (CTX) — marker metabolizmu kości
CTX <150 pg/ml = wyższe ryzyko
CTX >150 pg/ml = niższe (zalecane przed zabiegiem)

Protokół „drug holiday”

Czasem przerywa się bisfosfoniany na 2-3 miesiące przed zabiegiem (po konsultacji z lekarzem prowadzącym):

CTX rośnie
Ryzyko MRONJ spada
Po zabiegu wraca się do leku

⚠️ Tylko za zgodą endokrynologa / onkologa — przerwa zwiększa ryzyko złamań.

Decyzja w praktyce — kogo wszczepiamy

✅ Tak, ostrożnie:

Doustne bisfosfoniany < 3 lata
Bez objawów ogólnych
Dobra higiena, brak palenia
Pełna informacja + zgoda
Profilaktyka antybiotykowa

⚠️ Z dużą ostrożnością:

Doustne > 5 lat
Współistniejąca cukrzyca/palenie
Wymaga drug holiday + konsultacji z endokrynologiem

❌ Nie wszczepiamy:

Dożylne bisfosfoniany (zwłaszcza w onkologii)
Aktywna terapia denosumab przy onkologii
MRONJ w przeszłości

Co zamiast implantu

Gdy implant jest zbyt ryzykowny:

Most protetyczny (klasyczny) — nie wymaga chirurgii kości
Proteza ruchoma — bez interwencji w kość
Czekanie na drug holiday (jeśli możliwe)

Profilaktyka MRONJ — co robimy

Higienizacja przed zabiegiem
Eliminacja ognisk infekcji (próchnica, paradontoza)
Atraumatyczność zabiegu (minimum traumy)
PRF rutynowo (przyspiesza gojenie)
Antybiotyk profilaktyczny (Amoksycylina)
Płukania CHX przed i po
Bliska kontrola gojenia

Co pacjent powinien powiedzieć dentyście

ZAWSZE poinformuj o:

Każdym leku z grupy bisfosfonianów (Fosamax, Bonviva, itp.)
Denosumabie (Prolia, Xgeva)
Sterydach
Leczeniu onkologicznym
Osteoporozie i diecie/suplementacji

Nie ma „małej dawki” — każdy lek z tej grupy zmienia plan.

Implant + osteoporoza — wskazówki dla pacjenta

Nie ukrywaj leków przed dentystą
Wyrównaj witaminę D + wapń przed zabiegiem
Rzucić palenie (nawet na 6 mies. przed)
Higiena maksymalna
Kontrole częstsze (co 3-4 mies.)
Współpraca z endokrynologiem

Podsumowanie

Osteoporoza sama w sobie nie wyklucza implantów — wymaga ostrożności. Bisfosfoniany doustne krótko (<3 lata) zwykle pozwalają na implant. Bisfosfoniany dożylne zwykle wykluczają. Denosumab wymaga indywidualnej oceny. Klucz: szczerość, dobra higiena, współpraca z lekarzem prowadzącym.

Konsultacja implantologiczna → · Implanty Opole →

Autor: lek. dent. Marcin Nowosielski, M.Sc. RWTH Aachen — implantolog, klinika Mikrostomart Opole.

Disclaimer: Treści edukacyjne. Decyzję o zabiegu zawsze podejmuj wspólnie z dentystą, endokrynologiem i lekarzem prowadzącym.